X
تبلیغات
مدیریت - متن کامل ISO 9000 قسمت دوم (اصطلاحات‌ و تعاريف‌)

مدیریت

تلفیقی از علم و هنر

متن کامل ISO 9000 قسمت دوم (اصطلاحات‌ و تعاريف‌)

3- اصطلاحات‌ و تعاريف‌  Terms and definition

اصطلاح‌ بكار رفته‌ در يك‌ تعريف‌ يا يادآوري‌ كه‌ در جاي‌ ديگري‌ در سرتاسر اين‌ بند (بند 3) تعريف‌ آن‌ ذكر شده‌ با حروف‌ پررنگ‌   نشان‌ داده‌ شده‌ و شماره‌ آن‌ نيز در داخل‌ پرانتز بدنبال‌ آن‌ آمده‌ است‌. اين‌ اصطلاحات‌ چاپ‌ شده‌ با حروف‌ پررنگ‌ را مي‌توان‌ در تعاريف‌ با تعريف‌ كامل‌ آن‌ جايگزين‌ كرد. براي‌ مثال‌ :

محصول‌  (3-4-2) به‌ عنوان‌ "ماحصل‌ يك‌  فرايند " (3-4-1)  تعريف‌ شده‌ است‌.

فرايند به‌ عنوان‌ "مجموعه‌ فعاليت‌هاي‌ مرتبط‌ به‌ هم‌ يا متعامل‌ كه‌ دروندادها را به‌ بروندادها تبديل‌ مي‌كند" تعريف‌ شده‌ است‌.

اگر اصطلاح‌ " فرايند " با تعريف‌ آن‌ به‌ صورت‌ زير جايگزين‌ شود:

تعريف‌ " محصول‌ " به‌ صورت‌  "ماحصل‌ مجموعه‌ فعاليت‌هاي‌ مرتبط‌ به‌ هم‌ يا متعامل‌ كه‌ دروندادها را به‌ بروندادها تبديل‌ مي‌كند"  درخواهد آمد.

مفهومي‌ كه‌ محدود به‌ معناي‌ خاص‌ در يك‌ زمينه‌ معين‌ است‌، با مشخص‌ كردن‌ رشته‌ مربوطه‌ در داخل‌ پرانتز زاويه‌دار <        >  قبل‌ از تعريف‌ نشان‌ داده‌ مي‌شود. براي‌ مثال‌  كارشناس‌ فني‌   >  مميزي‌  <  (3-9-11).

 3-1- اصطلاحات‌ مربوط‌ به‌ كيفيت‌  Terms relating to quality

 3-1-1- كيفيت‌  Quality

ميزاني‌ كه‌ مجموعه‌اي‌ از  ويژگي‌هاي‌  (3-5-1) ماهيتي‌،  الزامات‌ و يا خواسته‌ها  (3-1-2) را برآورده‌ مي‌سازد.

يادآوري‌ 1 - اصطلاح‌ "كيفيت‌" ممكن‌ است‌ همراه‌ با يك‌ صفت‌ از قبيل‌ ضعيف‌، خوب‌ يا عالي‌ بكار برده‌ شود.

يادآوري‌ 2 - "ماهيتي‌" در مقابل‌ "تخصيص‌يافته‌"، يعني‌ موجود در چيزي‌، به‌ صورت‌ يك‌ ويژگي‌ دايمي‌.

 

3-1-2- الزام‌ و يا خواسته‌ Requirement

نياز يا انتظاري‌ كه‌ تصريح‌ مي‌شود، عموماً تلويحي‌ مي‌باشد يا اجباري‌ است‌.

يادآوري‌ 1 - "عموماً تلويحي‌ مي‌باشد" يعني‌ در عرف‌ يارويه‌ عمومي‌ يك‌  سازمان‌  (3-3-1)،

مشتريانش‌  (3-3-5) و ساير  طرف‌هاي‌ ذينفع‌  (3-3-7) نياز يا انتظار مورد نظر تلويحي‌ است‌.

يادآوري‌ 2 - براي‌ نشان‌ دادن‌ نوع‌ خاصي‌ از الزام‌ و يا خواسته‌ مي‌توان‌ قيدي‌ را بكار برد، براي‌ مثال‌ الزام‌ و يا خواسته‌ مربوط‌ به‌ محصول‌، الزام‌ مديريت‌ كيفيت‌ و خواسته‌ مشتري‌.

يادآوري‌ 3 - الزام‌ و يا خواسته‌ مشخص‌ شده‌ آن‌ است‌ كه‌ تصريح‌ شده‌ باشد، مثلاً دريك‌ مدرك‌ (3-7-2).

يادآوري‌ 4 - الزام‌ و يا خواسته‌ ممكن‌ است‌ توسط‌ طرف‌هاي‌ ذينفع‌ مختلفي‌ ايجاد شود.

درجـه‌  Grade

رده‌ يا رتبه‌ تخصيص‌ يافته‌ به‌ انواع‌  الزامات‌ و يا خواسته‌هاي‌  (3-1-2) مربوط‌ به‌ كيفيت‌ در مورد  محصولات‌ (3-4-2)،  فرايندها  (3-4-1) يا  سيستم‌ها  (3-2-1) كه‌ داراي‌ استفاده‌ عملي‌ يكسان‌ باشند.

مثال‌ : درجه‌ بليط‌ هواپيما و درجه‌ هتل‌ مندرج‌ در راهنماي‌ هتل‌

يادآوري‌ - هنگام‌ تعيين‌ الزام‌ و يا خواسته‌ مربوط‌ به‌ كيفيت‌ عموماً درجه‌ مشخص‌ مي‌شود.

 

3-1-4- رضايت‌ مشتري‌  Customer Satisfaction

تلقي‌ مشتري‌ از ميزاني‌ كه‌  خواسته‌هاي‌   (3-1-2) وي‌ برآورده‌ شده‌ است‌.

يادآوري‌ 1- شكايات‌ مشتري‌ يكي‌ از شاخص‌هاي‌ متداول‌ در مورد پايين‌ بودن‌ سطح‌ رضايت‌ مشتري‌ است‌،  اما نبودن‌ آن‌ نيز ضرورتاً دلالت‌ بر بالا بودن‌ سطح‌ رضايت‌ مشتري‌ ندارد.

نياز يا انتظار مشتري‌ تا هنگامي‌ كه‌ توسط‌ سازمان‌ مورد پذيرش‌ قرار نگرفته‌ است‌، "خواسته‌" و پس‌ از آن‌ "الزام‌" دانسته‌ مي‌شود.

يادآوري‌ 2- حتي‌ وقتي‌ كه‌ خواسته‌هاي‌ مشتري‌ با وي‌ مورد توافق‌ قرار گرفته‌ و برآورده‌ شده‌ باشد، اين‌ امر الزاماً بالا بودن‌ سطح‌ رضايت‌ مشتري‌ را تضمين‌ نمي‌كند.

 3-1-5- توانمندي‌ Capability

توانايي‌ يك‌  سازمان‌  (3-3-1)،  سيستم‌  (3-2-1) يا  فرايند  (3-4-1) براي‌ پديدآوري‌ يك‌  محصول‌  (3-4-2) به‌ نحوي‌ كه‌  الزامات‌ و يا خواسته‌هاي‌   (3-1-2) مربوط‌ به‌ آن‌ محصول‌ را برآورده‌ سازد.

يادآوري‌ - اصطلاحات‌ توانمندي‌ فرايند در رشته‌ آمار در استاندارد شماره‌ 2-3534 سازمان‌ بين‌المللي‌ استاندارد ( ايزو) تعريف‌ شده‌اند.

 

اصطلاحات‌ مربوط‌ به‌ مديريتTerms relating to management

 3-2-1- سيستم‌ System

مجموعه‌ عناصر داراي‌ ارتباط‌ دروني‌ يا داراي‌ تعامل‌

 

3-2-2- سيستم‌ مديريت‌  Management System

سيستمي‌  (3-2-1) جهت‌ تعيين‌ خط‌مشي‌ و اهداف‌ و دست‌يابي‌ به‌ آن‌ اهداف‌

يادآوري‌ - سيستم‌مديريت‌ يك‌  سازمان‌  (3-3-1) مي‌تواند شامل‌ سيستم‌هاي‌مديريت‌ مختلفي‌ از قبيل‌ سيستم‌ مديريت‌ كيفيت‌  (3-2-3)، سيستم‌مديريت‌ مالي‌يا سيستم‌مديريت‌ زيست‌محيطي‌ باشد.

 3-2-3- سيستم‌ مديريت‌ كيفيت‌  Quality Management System

سيستم‌ مديريت‌  (3-2-2) جهت‌ هدايت‌ و كنترل‌ يك‌  سازمان‌  (3-3-1) در رابطه‌ با  كيفيت‌  (3-1-1)

 3-2-4- خط‌ مشي‌ كيفيت‌  Quality Policy

مقاصد و جهت‌گيري‌ كلي‌ يك‌  سازمان‌  (3-3-1) در رابطه‌ با  كيفيت‌  (3-1-1) كه‌ رسماً بوسيله‌  مديريت‌رده‌بالا (3-2-7) اعلام‌ شده‌ باشد.

يادآوري‌ 1- خط‌مشي‌ كيفيت‌ عموماً با خط‌مشي‌ كلي‌ سازمان‌ سازگار است‌ و چارچوبي‌ را براي‌ تعيين‌ اهداف‌ كيفيت‌ فراهم‌ مي‌آورد.

يادآوري‌ 2- اصول‌ مديريت‌ كيفيت‌ مذكور در اين‌ استاندارد مي‌تواند مبنايي‌ براي‌ تعيين‌ خط‌مشي‌ كيفيت باشد. (به‌ بند 0-2 رجوع‌ شود)

 3-2-5- هدف‌ كيفيت‌  Quality Objective

چيزي‌ كه‌ در رابطه‌ با  كيفيت‌  (3-1-1) جستجو شود يا مقصود باشد.

يادآوري‌ 1- اهداف‌ كيفيت‌ عموماً مبتني‌ بر  خط‌ مشي‌ كيفيت‌  (3-2-4) سازمان‌ مي‌باشد.

يادآوري‌ 2- اهداف‌ كيفيت‌ عموماً براي‌ انواع‌ كارها و سطوح‌ ذي‌ربط‌ در  سازمان‌  (3-3-1) مشخص‌ مي‌گردد.

 

3-2-6- مديريت‌  Management

فعاليت‌هاي‌ هماهنگ‌ شده‌ جهت‌ هدايت‌ و كنترل‌ يك‌  سازمان‌  (3-3-1)

يادآوري‌ - اصطلاح‌  "مديريت‌"  گاهي‌ اشاره‌ به‌ افراد دارد، يعني‌ يك‌ شخص‌ يا گروهي‌ از اشخاص‌ كه‌ براي‌ هدايت‌ و كنترل‌ يك‌ سازمان‌ داراي‌ اختيارات‌ و مسؤوليت‌هايي‌ هستند. هنگامي‌ كه‌ مديريت‌ به‌ اين‌ معنا به‌ كار برده‌ مي‌شود بايستي‌ همواره‌ با يك‌ توصيف‌گر (صفت‌ يا مضاف‌اليه‌) بكار رود تا از درهم‌ آميختن‌ آن‌ با مفهوم‌ مديريت‌ كه‌ در بالا ذكر شده‌ است‌ اجتناب‌ شود. براي‌ مثال‌ "مديريت‌ بايد ..." مقبول‌ نيست‌ در حالي‌ كه‌ "مديريت‌ رده‌ بالا بايد ... " مقبول‌ است‌.

 3-2-7- مديريت‌ رده‌ بالا  Top Management

شخص‌ يا گروهي‌ از افراد كه‌ يك‌  سازمان‌  (3-3-1) را در بالاترين‌ سطح‌ هدايت‌ و كنترل‌ مي‌كنند. 

 3-2-8- مديريت‌ كيفيت‌  Quality Management

فعاليت‌هاي‌ هماهنگ‌ شده‌ جهت‌ هدايت‌ وكنترل‌ يك‌  سازمان‌  (3-3-1) از نظر  كيفيت‌  (3-1-1)

يادآوري‌- هدايت‌ و كنترل‌ ازنظر كيفيت‌ عموماً شامل‌ برقراري‌  خط‌ مشي‌ كيفيت‌  (3-2-4) و  اهداف‌ كيفيت‌ (3-2-5)،  طرح‌ريزي‌ كيفيت‌  (3-2-9)،  كنترل‌ كيفيت‌  (3-2-10)،  تضمين‌ كيفيت‌  (3-2-11) و بهبود كيفيت‌  (3-2-12) مي‌باشد.

 3-2-9- طرح‌ ريزي‌ كيفيت‌  Quality Planning

بخشي‌ از  مديريت‌ كيفيت‌  (3-2-8) كه‌ بر تعيين‌  اهداف‌ كيفيت‌  (3-2-5) و مشخص‌ كردن‌  فرايندهاي‌  (3-4-1) اجرايي‌ لازم‌ و منابع‌ مربوطه‌ جهت‌ برآورده‌ كردن‌ اهداف‌ كيفيت‌ تمركز دارد.

يادآوري‌ - ايجاد  طرح‌هاي‌ كيفيت‌  (3-7-5) مي‌تواند بخشي‌ از طرح‌ريزي‌ كيفيت‌ باشد.

 3-2-10- كنترل‌ كيفيت‌  Quality Control

بخشي‌ از  مديريت‌ كيفيت‌  (3-2-8) كه‌ بر برآورده‌ كردن‌  الزامات‌ و يا خواسته‌هاي‌  (3-1-2) مربوط‌ به‌ كيفيت‌ تمركز دارد.

 3-2-11- تضمين‌ كيفيت‌  Quality Assurance

بخشي‌ از  مديريت‌ كيفيت‌ (3-2-8) كه‌ بر ايجاد اطمينان‌ ازاينكه‌  الزامات‌ و يا خواسته‌ها

(3-2-1) مربوط‌ به‌ كيفيت‌ برآورده‌ خواهند شد تمركز دارد.

 3-2-12 بهبود كيفيت‌  Quality Improvement

بخشي‌ از  مديريت‌ كيفيت‌  (3-2-8) كه‌ بر افزايش‌ توانايي‌ جهت‌ برآورده‌ كردن‌  الزامات‌ و يا خواسته‌هاي‌  (3-2-1) مربوط‌ به‌ كيفيت‌ تمركز دارد.

يادآوري‌ - الزامات‌ و يا خواسته‌ها مي‌تواند به‌ هر جنبه‌اي‌ از قبيل‌  اثربخشي‌  (3-2-14)،  كارايي‌  (3-2-15) يا  قابليت‌ رديابي‌  (3-5-4) مرتبط‌ باشد.

 3-2-13- بهبود مستمر  Continual Improvement

فعاليتي‌ كه‌بمنظور افزايش‌ توانايي‌ برآورده‌ كردن‌  الزامات‌ و يا خواسته‌ها  (3-1-2) به‌ صورت‌ پي‌ در پي‌ انجام‌ مي‌گيرد.

يادآوري‌- فرايند (3-4-1) تعيين ‌اهداف‌ و يافتن‌ فرصت‌هايي ‌براي‌ بهبود، فرايند مستمري ‌است‌ كه ‌از طريق ‌استفاده از  يافته‌هاي‌ مميزي‌  (3-9-5)،  نتايج‌ مميزي‌  (3-9-6)، تحليل‌داده‌ها،  بازنگري‌هاي‌(3-8-7)  مديريت‌    يا ساير طرق‌ انجام‌ مي‌گيرد و معمولاً منجر به‌  اقدام‌اصلاحي‌  (3-6-5) يا  اقدام‌پيشگيرانه‌  (3-6-4) مي‌گردد.

 3-2-14- اثربخشي‌   Effectiveness

ميزاني‌ كه‌ فعاليت‌هاي‌ برنامه‌ريزي‌ شده‌ تحقق‌ يافته‌ و نتايج‌ برنامه‌ريزي‌ شده‌ بدست‌ آمده‌ است‌.

 3-2-15   كارايي‌  Efficiency

رابطه‌ بين‌ نتيجه‌ بدست‌ آمده‌ و منابع‌ استفاده‌ شده‌.

 

3-3  اصطلاحات‌ مربوط‌ به‌ سازمان Terms relating to organization

 3-3-1-  سازمان‌ Organization

گروهي‌ از افراد و تسهيلات‌ همراه‌ با ترتيب‌ مسؤوليت‌ها، اختيارات‌ و روابط‌ آنها.

مثال‌ : شركت‌، مجتمع‌ (صنعتي‌، تجاري‌، خدماتي‌ و غيره‌)، اداره‌، بنگاه‌، مؤسسه‌، بنگاه‌ خيريه‌، انجمن‌، تجارتخانه‌ يا بخشي‌ يا تركيبي‌ از آنها

يادآوري‌ 1 - ترتيب‌ عموماً داراي‌ نظم‌ است‌.

يادآوري‌ 2 - سازمان‌ مي‌تواند عمومي‌ يا خصوصي‌ باشد.

يادآوري‌ 3 - اين‌ تعريف‌ در مورد استانداردهاي‌  سيستم‌ مديريت‌ كيفيت‌  (3-2-3) معتبر است‌. اصطلاح‌ "سازمان‌" در راهنماي‌  ISO/IEC Guide 2   به‌ نحو ديگري‌ تعريف‌ شده‌ است‌.

 

3-3-2- ساختار سازماني‌  Organizational Structure

ترتيب‌ مربوط‌ به‌ مسؤوليت‌ها، اختيارات‌ و روابط‌ بين‌ افراد.

يادآوري‌ 1 - ترتيب‌ عموماً داراي‌ نظم‌ است‌.

يادآوري‌ 2 - ساختار سازماني‌ به‌ صورت‌ رسمي‌ غالباً در  نظامنامه‌ كيفيت (3-7-4) يا  طرح‌ كيفيت‌ (3-7-5) مربوط‌ به‌ يك‌  پروژه‌  (3-4-3) ارايه‌ مي‌گردد.

يادآوري‌ 3 -     دامنه‌ شمول‌ ساختار سازماني‌ مي‌تواند فصل‌ مشترك‌هاي‌ مرتبط‌ با  سازمان‌هاي(3-3-1) بيروني‌ را دربرگيرد.

 3-3-3- زير ساخت‌  Infrastructure

سازمان‌ سيستم‌ تسهيلات‌،تجهيزات‌ و خدمات‌ مورد نياز براي‌ انجام‌ فعاليت‌هاي‌ يك‌  سازمان‌  (3-3-1).

 3-3-4- محيط‌ كار  Work Environment

مجموعه‌اي‌ از شرايط‌ كه‌ كار تحت‌ آن‌ شرايط‌ انجام‌ مي‌گيرد.

يادآوري- شرايط‌ شامل‌ عوامل‌ فيزيكي‌، اجتماعي‌، روانشناختي‌ و زيست‌محيطي‌ است‌. (مانند دما، روال‌ ارزشيابي‌ و پذيرش‌، مهندسي‌ عوامل‌ انساني‌ و تركيب‌ مواد موجود در هوا)

 

3-3-5- مشتري‌  Customer

سازمان‌  (3-3-1) يا شخصي‌ كه‌  محصولي‌  (3-4-2) را دريافت‌ مي‌كند.

مثال‌ :  مصرف‌كننده‌، مراجعه‌كننده‌، استفاده‌كننده‌نهايي‌، خرده‌ فروش‌ (در مقام‌ خريدار)، منتفعين‌ و خريدار.

يادآوري‌ - مشتري‌ مي‌تواند نسبت‌ به‌ سازمان‌ دروني‌ يا بيروني‌ باشد.

 

3-3-6 تأمين‌ كننده‌  Supplier

سازمان‌  (3-3-1) يا شخصي‌ كه‌  محصولي‌  (4-4-2) را ارايه‌ مي‌كند.

مثال‌ :  توليدكننده‌، توزيع‌ كننده‌، خرده‌ فروش‌ يا فروشنده‌ محصول‌ يا ارايه‌ كننده‌ خدمت‌ يا اطلاعات‌

يادآوري‌ 1 - عرضه‌ كننده‌ مي‌تواند نسبت‌ به‌ سازمان‌ دروني‌ يا بيروني‌ باشد.

يادآوري‌ 2 - در موارد مبتني‌ بر قرارداد گاهي‌  "تأمين‌ كننده‌"  را  "پيمانكار"  مي‌نامند.

 

3-3-7 طرف‌ ذي‌ نفع‌  Interested Party

شخص‌ يا گروهي‌ كه‌ در عملكرد يا موفقيت‌ يك‌  سازمان‌  (3-3-1) داراي‌ نفعي‌ هستند.

مثال‌ :  مشتريان‌  (3-3-5)، مالكان‌، افراد سازمان‌،  تأمين‌كنندگان‌  (3-3-6)، بانك‌داران‌، اتحاديه‌ها، شركا يا جامعه‌.

يادآوري‌ - گروه‌ ممكن‌ است‌ متشكل‌ از يك‌ سازمان‌، جزئي‌ از يك‌ سازمان‌ يا بيش‌ از يك‌ سازمان‌ باشد.

 

3-4 اصطلاحات‌مربوط‌به‌فرايندومحصول‌Terms relating to process and product

 

3-4-1 فرايند  Process

مجموعه‌ فعاليت‌هاي‌ مرتبط‌ بهم‌ يا متعامل‌ كه‌ دروندادها را به‌ بروندادها تبديل‌ مي‌كند.

يادآوري‌ 1 - دروندادهاي‌ يك‌ فرايند عموماً بروندادهاي‌ ساير فرايندها هستند.

يادآوري‌ 2 - فرايندها در يك‌  سازمان‌  (3-3-1) عموماً برنامه‌ريزي‌ مي‌شوند و تحت‌ شرايط‌ كنترل‌ شده‌ به اجرا درمي‌آيند تا ارزش‌ افزوده‌ حاصل‌ گردد.

يادآوري‌ 3 - فرايندي‌ كه‌  انطباق‌  (3-6-1)  محصول‌  (3-4-2) حاصل‌ از آن‌ را نتوان‌ به‌ سهولت‌ يا بطور اقتصادي‌ مورد تصديق‌ قرار داد، غالباً  "فرايند ويژه‌"  مي‌نامند.

 

3-4-2 محصول‌  Product

ماحصل‌ يك‌  فرايند  (3-4-1) .

يادآوري‌ 1 - چهار نوع‌ كلي‌ محصول‌ به‌ شرح‌ زير وجود دارد :

             -  خدمات‌ (براي‌ مثال‌ : حمل‌ و نقل‌)                  -  نرم‌ افزار (براي‌ مثال‌: برنامه‌ رايانه‌اي‌، فرهنگ‌ لغات‌)

 -  سخت‌ افزار (براي‌ مثال‌: قطعات‌ مكانيكي‌ موتور)  -  مواد فرايند شده‌ (براي‌ مثال‌: روغن‌هاي‌ روان‌ كننده‌)

بسياري‌ از محصولات‌ متشكل‌ از اجزايي‌ هستند كه‌ متعلق‌ به‌ انواع‌ كلّي‌ مختلفي‌ از محصول‌ مي‌باشند. اينكه‌ يك‌ محصول‌، خدمت‌، نرم‌افزار، سخت‌ افزار يا مواد فرايند شده‌ ناميده‌ شود به جزء غالب‌ آن‌ بستگي‌ دارد. براي‌ مثال‌ محصول‌ عرضه‌ شده‌ "خودرو" متشكل‌ است‌ از سخت‌افزار (مانند تايرها)، مواد فرايند شده‌ (مانند سوخت‌، مايع‌ خنك‌كننده‌)، نرم‌افزار (مانند نرم‌افزار كنترل‌ موتور، دفترچه‌ راهنماي‌ راننده‌) و خدمت‌ (مانند توضيحات‌ فروشنده‌ در مورد  نحوه‌ بكارگيري‌ خودرو).

يادآوري‌ 2 - خدمت‌ ماحصل‌ حداقل‌ يك‌ فعاليت‌ است‌ كه‌ الزاماً در فصل‌ مشترك‌ بين‌  تأمين‌ كننده‌  (3-3-6) و مشتري‌  (3-3-5) انجام‌ مي‌گيرد و عموماً ناملموس‌ است‌. ارايه‌ يك‌ خدمت‌ ممكن‌ است‌ شامل‌ مثلاً موارد زير باشد :

-  فعاليت‌ انجام‌ گرفته‌ بر روي‌ محصول‌ ملموس‌ عرضه‌ شده‌ توسط‌ مشتري‌ (مانند خودرويي‌ كه‌ بايد تعمير گردد).

-  فعاليت‌ انجام‌ گرفته‌ بر روي‌ محصول‌ غيرملموس‌ عرضه‌ شده‌ توسط‌ مشتري‌ (مانند اطلاعات‌ ارايه‌ شده‌ جهت‌ تنظيم‌ اظهارنامه‌ مالياتي‌).

-  تحويل‌ يك‌ محصول‌ غيرملموس‌ (مانند اطلاع‌رساني‌ در زمينه‌ انتقال‌ دانش‌)

-  ايجاد شرايط‌ محيطي‌ مناسب‌ براي‌ مشتري‌ (مثلاً در هتل‌ها و رستوران‌ها)

نرم‌ افزار متشكل‌ است‌ از اطلاعات‌ كه‌ عموماً غيرملموس‌ است‌ و مي‌تواند به‌ شكل‌ رويكردها، صورت‌ مذاكرات‌ يا  روش‌هاي‌ اجراي باشد.

سخت‌ افزار عموماً ملموس‌ است‌ و مقدار آن‌  مشخصه‌اي‌  (3-5-1) قابل‌ شمارش‌ است‌.

مواد فرايند شده‌ عموماً ملموس‌ هستند و مقدار آنها مشخصه‌اي‌ پيوسته‌ مي‌باشد. سخت‌افزار و مواد فرايند شده‌ غالباً به‌ عنوان‌ كالا ناميده‌ مي‌شوند.

يادآوري‌ 3 - تضمين‌ كيفيت‌  (3-2-11) عموماً بر محصول‌ خواسته‌ شده‌ تأكيد دارد.

 

3-4-3 پروژه‌  Project

فرايندي‌  (3-4-1) منحصر بفرد، متشكل‌ از مجموعه‌اي‌ از فعاليت‌هاي‌ هماهنگ‌ و كنترل‌ شده‌ همراه‌ با تاريخ‌هاي‌ شروع‌ و پايان‌، كه‌ جهت‌ دستيابي‌ به‌ هدفي‌ منطبق‌ با  الزامات‌  (3-1-2) معين‌ انجام‌ مي‌گيرد و محدوديت‌هاي‌ زمان‌، هزينه‌ و منابع‌ را شامل‌ مي‌گردد.

يادآوري‌ 1 - يك‌ پروژه‌ منفرد مي‌تواند بخشي‌ از ساختار يك‌ پروژه‌ بزرگتر باشد.

يادآوري‌ 2 - در برخي‌ از پروژه‌ها همگام‌ با پيشرفت‌ پروژه‌، اهداف‌ دقيق‌تر مي‌شوند و  ويژگي‌هاي‌ (3-5-1) محصول‌ به‌ تدريج‌ تعيين‌ مي‌گردند.

يادآوري‌ 3 - ماحصل‌ يك‌ پروژه‌ ممكن‌ است‌ يك‌ يا چند واحد از  محصول‌  (3-4-2) باشد.

يادآوري‌ 4 - اين‌ تعريف‌ از استاندارد   ISO/10006 : 1997   اقتباس‌ شده‌ است‌.

 

3-4-4 طراحي‌ و تكوين‌ Design and Development

مجموعه‌اي‌ از  فرايندها  (3-4-1) كه‌  الزامات‌ و يا خواسته‌ها  (3-1-2) را به‌  ويژگي‌هاي‌  (3-5-1) مشخص‌ شده‌ يا به‌ مشخصات‌  (3-7-3) يك‌  محصول‌  (3-4-2)،  فرايند  (3-4-1) يا  سيستم‌  (3-2-1) تبديل‌ مي‌كند.

يادآوري‌ 1 - اصطلاحات‌ "طراحي‌"  و "تكوين‌"  گاهي‌ مترادف‌ با يكديگر و گاهي‌ براي‌ تعريف‌ كردن‌ مراحل‌ مختلف‌ فرايند  كلي‌ طراحي‌ و تكوين‌ بكار مي‌روند.

يادآوري‌ 2 - ممكن‌است‌ يك‌ توصيفگر (صفت‌ يا مضاف‌اليه‌) براي‌ مشخص‌ كردن‌ ماهيت‌ آنچه‌ كه‌ طراحي‌ مي‌شود و تكوين‌ مي‌يابد بكار رود. (براي‌ مثال‌ طراحي‌ و تكوين‌ محصول‌ يا طراحي‌ و تكوين‌ فرايند)

 

3-4-5 روش‌ اجرايي‌ Procedure

طريقه‌ مشخص‌ شده‌اي‌ براي‌ اجراي‌ يك‌ فعاليت‌ يا يك‌  فرايند  (3-4-1)

يادآوري‌ 1 - روش‌ هاي‌ اجرايي‌ مي‌توانند مدون‌ باشند يا نباشند.

يادآوري‌ 2 - هرگاه‌ روش‌ اجرايي‌ به‌ صورت‌ مدون‌ باشد، غالباً اصطلاح‌   "روش‌ اجرايي‌ مكتوب‌"   يا  "روش‌ اجرايي‌ مدون‌"  را به‌ كار مي‌برند.  مدركي‌  (3-7-2) را كه‌ حاوي‌ يك‌ روش‌ اجرايي‌ باشد مي‌توان‌  "مدرك‌ روش‌ اجرايي‌"  ناميد.

 

3-5 اصطلاحات‌ مربوط‌ به‌ ويژگي‌ ها Terms relating to characteristics

3-5-1 ويژگي‌  Characteristic

خصوصيت‌ متمايز كننده‌.

يادآوري‌ 1 - يك‌ ويژگي‌ مي‌تواند ماهيتي‌ باشد يا نسبت‌ داده‌ شود.

يادآوري‌ 2 - يك‌ ويژگي‌ مي‌تواند كيفي‌ يا كمّي‌ باشد.

يادآوري‌ 3 - ويژگي‌ داراي‌ انواع‌ مختلفي‌ است‌ از قبيل‌:

- فيزيكي‌ (مانند ويژگي‌هاي‌ مكانيكي‌، الكتريكي‌، شيميايي‌ يا زيست‌ شناختي‌)

- حسي‌ (مانند ويژگي‌هاي‌ مربوط‌ به‌ بويايي‌، لامسه‌، چشايي‌، بينايي‌ و شنوايي‌)

-  رفتاري‌ (مانند ادب‌، درستكاري‌، صداقت‌)

-  زماني‌ (مانند وقت‌شناسي‌، قابليت‌ اطمينان‌، قابليت‌ در دسترس‌ بودن‌)

-  مهندسي‌ عوامل‌ انساني‌ (مانندويژگي‌ فيزيولوژيكي‌ يامربوط‌ به‌ ايمني‌ انساني‌)

-  كاركردي‌ (مانند حداكثر سرعت‌ يك‌ هواپيما)

3-5-2 ويژگي‌ كيفيتي‌  Quality Characteristic

ويژگي‌  (3-5-1) ماهيتي‌ يك‌  محصول‌  (3-4-2)،  فرايند  (3-4-1) يا  سيستم‌  (3-2-1) مربوط‌ به‌ يك‌  الزام‌ و يا خواسته‌ (3-1-2).

يادآوري‌ 1 - "ماهيتي‌" به‌ معناي‌ موجود در چيزي‌ است‌، به‌ ويژه‌ به‌ صورت‌ يك‌ ويژگي‌ دايمي‌.

يادآوري‌ 2 - ويژگي‌ نسبت‌ داده‌ شده‌ به‌ يك‌ محصول‌، فرايند يا سيستم‌ (براي‌ مثال‌ قيمت‌ يك‌ محصول‌، مالك‌ يك‌ محصول‌) ويژگي‌ كيفيتي‌ آن‌ محصول‌، فرايند يا سيستم‌ به‌ حساب‌ نمي‌آيد.

 

3-5-3 قابليت‌ اعتماد Dependability

اصطلاحي‌كلي‌براي‌توصيف‌عملكردمربوط‌به‌قابليت‌دردسترس‌بودن‌وعوامل‌تأثيرگذارآن‌يعني‌:عملكردمربوط به‌ قابليت‌ اطمينان‌، عملكرد مربوط‌ به‌ قابليت‌ نگهداري‌ و تعميروعملكرد مربوط‌ به‌ پشتيباني‌ نگهداري‌ و تعمير.

يادآوري‌ 1 - قابليت‌ اعتماد فقط‌ براي‌ توصيف‌هاي‌ كلّي‌ در موارد غيركمّي‌ بكار مي‌رود.

 [ اين‌ تعريف‌ از استاندارد  IEC  60050-191 : 1990  اقتباس‌ شده‌ است‌.]  

 

3-5-4 قابليت‌ رديابي‌  Traceability

امكان‌ رديابي‌ تاريخچه‌، كاربرد يا موقعيت‌ چيزي‌ است‌ كه‌ تحت‌ بررسي‌ مي‌باشد.

يادآوري‌ 1 - هنگامي‌ كه‌  محصول‌  (3-4-2) بررسي‌ مي‌شود، رديابي‌ مي‌تواند به‌ موارد زير مربوط‌ باشد:

- مبدأ مواد و قطعات‌   تاريخچه‌ فرآوري‌ و  - توزيع‌ و موقعيت‌ محصول‌ پس‌ از تحويل‌.

يادآوري‌ 2 - در رشته‌ اندازه‌شناسي‌ تعريف‌ ذكر شده‌ در استاندارد ملي‌  4723 بند 6-10 پذيرفته‌ شده‌ است‌.

 

3-6 اصطلاحات‌ مربوط‌ به‌ انطباق‌ Terms related to conformity

3-6-1 انطباق‌  Conformity برآورده‌ شدن‌ يك‌  الزام‌ و يا خواسته‌  (3-1-2)

يادآوري‌ 1 - اين‌ تعريف‌ با راهنماي‌   ISO/IEC Guide 2  هماهنگ‌ است‌ ولي‌ به‌ منظور تناسب‌ با مفاهيم‌ استانداردهاي‌ ايران‌ - ايزو 9000 در عبارت‌ با آن‌ متفاوت‌ است‌.

يادآوري‌ 2 - اصطلاحات‌ "مطابقت‌" و "تطابق‌" نيز به‌ اين‌ معنا بكار مي‌روند ولي‌ بهتر است‌ استفاده‌ نشوند.

3-6-2 عدم‌ انطباق‌  Nonconformity برآورده‌ نشدن‌ يك‌  الزام‌ و يا خواسته‌  (3-1-2)

3-6-3 عيـب‌  Defect برآورده‌ نشدن‌ يك‌  الزام‌ و يا خواسته‌  (3-1-2) در رابطه‌ با كاربرد مورد نظر يا كاربرد مشخص‌ شده‌.

يادآوري‌ 1 - تمايز ميان‌ مفاهيم‌ عيب‌ و  عدم‌ انطباق‌  (3-6-2) حايز اهميت‌ است‌ زيرا كه‌ متضمن‌ عواقب‌ حقوقي‌، بخصوص‌ در مورد مسايل‌ مربوط‌ به‌ مسؤوليت‌ در قبال‌ محصول‌ مي‌باشد. بنابراين‌ اصطلاح‌   "عيب‌"   را بايستي‌ با نهايت‌ احتياط‌ بكار برد.

يادآوري‌ 2 - كاربرد مورد نظر به‌ نحوي‌ كه‌ مورد نظر  مشتري‌  (3-3-5) باشد مي‌تواند تحت‌ تأثير اطلاعاتي كه‌  تأمين‌كننده‌  (3-3-6) ارايه‌مي‌كند از قبيل‌ دستورالعمل‌ بكارگيري‌ يا نگهداري‌ قرار گيرد.

 

3-6-4 اقدام‌ پيشگيرانه‌  Preventive Action

اقدامي‌ كه‌ براي‌ از بين‌ بردن‌ علت‌ يك‌  عدم‌ انطباق‌  (3-6-2) بالقوه‌ يا ساير شرايط‌ نامطلوب‌ بالقوه‌ انجام‌ مي‌گيرد.

يادآوري‌ 1 - ممكن‌ است‌ براي‌ يك‌ عدم‌ انطباق‌ بالقوه‌ بيش‌ از يك‌ علت‌ وجود داشته‌ باشد.

يادآوري‌ 2 - اقدام‌ پيشگيرانه‌ به‌ منظور پيشگيري‌ از وقوع‌ انجام‌ مي‌گيرد. در صورتيكه‌  اقدام‌ اصلاحي‌ (3-6-5) بمنظور پيشگيري‌ از وقوع‌ مجدد انجام‌ مي‌گيرد.

 

3-6-5 اقدام‌ اصلاحي‌  Corrective Action

اقدامي‌ كه‌ براي‌ از بين‌ بردن‌ علت‌ يك‌  عدم‌ انطباق‌  (3-6-2) يا ساير شرايط‌ نامطلوب‌ تشخيص‌ داده‌ شده‌ انجام‌ مي‌گيرد.

يادآوري1 - ممكن‌ است‌ براي‌ يك‌ عدم‌ انطباق‌ بيش‌ از يك‌ علت‌ وجود داشته‌ باشد.

يادآوري2 - اقدام‌ اصلاحي‌ بمنظور پيشگيري‌ از وقوع‌ مجدد انجام‌ مي‌گيرد، در صورتيكه‌  اقدام‌ پيشگيرانه‌      (3-6-4) بمنظور پيشگيري‌ از وقوع‌ انجام‌ مي‌گيرد.

يادآوري‌ 3 - ميان‌  اصلاح‌  (3-6-6) و اقدام‌ اصلاحي‌ تفاوت‌ وجود دارد.

 

3-6-6 اصلاح‌ Correction

اقدامي‌ كه‌ براي‌ از بين‌ بردن‌ يك‌  عدم‌ انطباق‌  (3-6-2) تشخيص‌ داده‌ شده‌ انجام‌ مي‌گيرد.

يادآوري1 - اصلاح‌ ممكن‌ است‌ همراه‌ با يك‌ اقدام‌ اصلاحي‌ انجام‌ گيرد.

يادآوري‌2- اصلاح‌ مي‌تواند مثلاً  بازكاري‌  (3-6-7) يا  درجه‌بندي‌ مجدد  (3-6-8) باشد.بازكـاري‌ Rework

اقدامي‌ كه‌ در مورد يك‌  محصول‌  (3-4-2) نامنطبق‌ انجام‌مي‌گيرد تا با  الزامات‌ و يا خواسته‌ها (3-1-2) انطباق‌يابد.

يادآوري‌ - برخلاف‌ بازكاري‌،  تعمير  (3-6-9) ممكن‌ است‌ بر بخشي‌ از محصول‌ نامنطبق‌ اثر بگذارد يا آن‌ را تغيير دهد.

3-6-8 -درجه‌ بندي‌ مجدد Regrade

تغيير درجه‌  (3-1-4) يك‌  محصول‌  (3-4-2) نامنطبق‌ بدين‌ منظور كه‌ آن‌ را با  الزامات‌ و يا خواسته‌هايي‌  (3-1-2) متفاوت‌ با الزامات‌ و يا خواسته‌هاي‌ اوليه‌ منطبق‌ سازد.

 

3-6-9 تعمير Repair

اقدامي‌ كه‌ در مورد يك‌  محصول‌  (3-4-2) نامنطبق‌ بايد انجام‌ گيرد تا براي‌ كاربرد مورد نظر قابل‌ قبول‌ شود.

يادآوري‌ 1 - تعمير شامل‌ اقدام‌ جبراني‌ هم‌ مي‌شود كه‌ بر روي‌ محصولي‌ كه‌ زماني‌ منطبق‌ بوده‌ است‌، انجام‌ مي‌گيرد تا بتوان‌ آن‌ را براي‌ استفاده‌ به‌ وضعيت‌ اوليه‌ خود بازگرداند، مثلاً به‌ عنوان‌ بخشي‌ از فعاليت‌هاي‌ نگهداري‌ و تعمير.

 

يادآوري‌ 2 - برخلاف‌  بازكاري‌  (3-6-7)، تعمير ممكن‌ است‌ بر بخشي‌ از محصول‌ نامنطبق‌ اثر بگذارد يا آن‌ را تغيير دهد.

 

3-6-10 اسقـاط‌ Scrap

اقدامي‌ كه‌ در مورد يك‌  محصول‌  (3-4-2) نامنطبق‌ انجام‌ مي‌گيرد تا مانع‌ استفاده‌ از آن‌ در كاربرد مورد نظر اصلي‌ گردد.

مثال‌ :   بازيافت‌، تخريب‌.

يادآوري‌ - در مورد يك‌  خدمت‌  (3-4-3) نامنطبق‌، اسقاط‌ از طريق‌  "متوقف‌ كردن‌" خدمت‌ انجام‌ مي‌گيرد.

 

3-6-11 اجازه‌ ارفاقي‌ Concession

اجازه‌ استفاده‌ يا ترخيص‌  محصولي‌  (3-4-2) كه‌ با  الزامات‌ و يا خواسته‌هاي‌  (3-1-2) مشخص‌ شده‌ انطباق‌ ندارد.

يادآوري- اين‌ اجازه‌ عموماً منحصر به‌ تحويل‌ محصولي‌ است‌ كه‌ داراي‌  ويژگي‌هاي‌ (3-5-1)  نامنطبق‌ در محدوده‌ مشخصي‌ و براي‌ مدت‌ زمان‌ و مقدار معيني‌ از محصول‌ بوده‌ كه‌ قبلاً مورد توافق‌ قرار گرفته‌ باشد.

 

3-6-12 اجازه‌ انحراف‌ Deviation Permit

اجازه‌ عدول‌ از  الزامات‌ و يا خواسته‌هاي‌  (3-1-2) مشخص‌ شده‌ اوليه‌ در مورد يك‌  محصول‌  (3-4-2) پيش‌ از پديدآوري‌ آن‌.

يادآوري‌ - اين‌اجازه‌ عموماً براي‌مقدارمحدود حصول‌يادوره‌زماني‌وبراي‌كاربردي‌مشخص‌ داده‌مي‌شود.

 

3-6-13 ترخيص‌ Release اجازه‌ پيش‌ رفتن‌ به‌ مرحله‌ بعدي‌ در يك‌  فرايند  (3-4-1)

يادآوري‌ - در زبان‌ انگليسي‌، در زمينه‌ نرم‌افزار رايانه‌، اصطلاح‌  «ترخيص‌»  غالباً جهت‌ ارجاع‌ به‌ يك‌ نسخه‌ از خود نرم‌افزار، بكار مي‌رود.

 

3-7-اصطلاحات‌ مربوط‌ به‌ مستندسازيTerms related to documentation

3-7-1 اطلاعات‌ Information داده‌هاي‌ معنادار.

3-7-2 مـدرك‌ Document اطلاعات‌  (3-7-1) و رسانه‌ آن‌.

مثال‌: سابقه‌  (3-6-7)،  مشخصات‌  (3-7-2)، مدرك‌ روش‌ اجرايي‌، نقشه‌، گزارش‌، استاندارد.

يادآوري‌ 1 - رسانه‌ ممكن‌ است‌ كاغذ، ديسك‌ مغناطيسي‌، الكترونيكي‌ يا نوري‌ براي‌ رايانه‌ها، عكس‌ يا نمونه‌ مرجع‌ يا تركيبي‌ از آنها باشد.

يادآوري‌ 2 - مجموعه‌اي‌ از مدارك‌، از قبيل‌ مشخصات‌ و سوابق‌ را غالباً "مستندات‌"  مي‌نامند.

يادآوري‌ 3 - برخي‌  الزامات‌ و يا خواسته‌ها  (3-1-2) (مانند الزام‌ و يا خواسته‌ مربوط‌ به‌ خوانا بودن‌) به‌ تمام‌ انواع‌ مدارك‌ مربوط‌ مي‌شود ولي‌ ممكن‌ است‌ الزامات‌ و يا خواسته‌هاي‌ مختلفي‌ براي‌ مشخصات‌ (مانند الزام‌ و يا خواسته‌ مربوط‌ به‌ تحت‌ كنترل‌ بودن‌ تجديدنظرها) و سوابق‌ (مانند الزام‌ و يا خواسته‌ مربوط‌ به‌ قابل‌ دست‌يابي‌ بودن‌) وجود داشته‌ باشد.

 

3-7-3 مشخصات‌ Specification

مدركي‌  (3-7-1) كه‌  الزامات‌ و يا خواسته‌ها  (3-1-2) را بيان‌ مي‌كند.

يادآوري‌ - مشخصات‌ مي‌تواند مربوط‌ باشد به‌ فعاليت‌ها (مانند مدرك‌ روش‌ اجرايي‌، مشخصات‌ فرايند و مشخصات‌آزمون‌)يابه‌ محصولات‌ (3-4-2) (مانند مشخصات‌ محصول‌، مشخصات ‌عملكرد و نقشه‌).

 

3-7-4 نظامنامه‌ كيفيت‌  Quality Manual

مدرك‌  (3-7-2) مشخص‌ كننده‌  سيستم‌ مديريت‌ كيفيت‌  (3-2-3) يك‌  سازمان‌  (3-3-1).

يادآوري‌ - نظامنامه‌هاي‌ كيفيت‌ مي‌توانند از نظر شرح‌ جزئيات‌ و شكل‌ با هم‌ فرق‌ داشته‌ باشند تا با بزرگي‌ و كوچكي‌ و پيچيدگي‌ يك‌ سازمان‌ معين‌، متناسب‌ گردد.

 

3-7-5 طرح‌ كيفيت‌  Quality Plan

مدركي‌  (3-7-2) كه‌ مشخص‌ مي‌كند كدام‌  روش‌ اجرايي‌  (3-4-5) و منابع‌ مرتبط‌ با آن‌ بوسيله‌ چه‌ شخصي‌ و در چه‌ هنگام‌ در مورد يك‌  پروژه‌  (3-4-3)،  محصول‌  (3-4-3)،  فرايند  (3-4-2) يا قرارداد خاصي‌ بايد بكاررود.

يادآوري‌ 1 - اين‌ روش‌هاي‌ اجرايي‌ عموماً شامل‌ روش‌هاي‌ اجراي‌ مربوط‌ به‌ فرايندهاي‌ مديريت‌ كيفيت‌ و فرايندهاي‌ پديدآوري‌ محصول‌ مي‌باشند.

يادآوري‌ 2 - در يك‌ طرح‌ كيفيت‌ غالباً به‌ بخش‌هايي‌ از  نظامنامه‌ كيفيت‌  (3-7-4) يا مدارك‌ روش‌هاي‌ اجرايي‌ ارجاع‌ داده‌ مي‌شود.

يادآوري‌ 3 - طرح‌ كيفيت‌ عموماً يكي‌ از نتايج‌ حاصل‌ از طرح‌ريزي‌ كيفيت‌ مي‌باشد.

 

3-7-6 سـابقـه‌ Record

مدركي‌ كه‌ در آن‌ نتايج‌ بدست‌ آمده‌ ذكر مي‌شود يا شواهدي‌ را دال‌ بر انجام‌ فعاليت‌ها فراهم‌ مي‌آورد.

يادآوري‌ 1 - سوابق‌ را مي‌توان‌ مثلاً براي‌ مدون‌كردن‌  قابليت‌رديابي‌ (3-5-4) و فراهم‌كردن‌ شواهد مربوط‌ به‌ تصديق‌  (3-8-4)،  اقدام‌پيشگيرانه‌  (3-6-4) و  اقدام‌اصلاحي‌  (3-6-5) به‌كاربرد.

يادآوري‌ 2 - سوابق‌ نياز ندارد كه‌ از نظر تجديدنظر تحت‌ كنترل‌ باشد.

 

اصطلاحات‌ مربوط‌ به‌ بررسي‌ Terms relating to examination

3-8-1 شواهد عيني‌ Objective Evidence  داده‌هايي‌ كه‌ وجود يا واقعيت‌ چيزي‌ را تأييد مي‌كند.

يادآوري‌ - شواهدعيني‌ رامي‌توان‌ ازطريق‌ مشاهده‌، اندازه‌گيري(3-10-1)،  آزمون‌ (3-8-3) يا طرق‌ ديگر بدست‌ آورد.

3-8-2 بـازرسـي‌ Inspection  ارزيابي‌ انطباق‌ از طريق‌ مشاهده‌ و قضاوت‌ همراه‌ با اندازه‌گيري‌، آزمايش‌ يا مقايسه‌ با شاخص‌، هر كدام‌ كه‌ مقتضي‌ باشد.  اخذ شده‌ از راهنماي‌   [ ISO/IEC Guide 2 ]

3-8-3 آزمون‌ Test تعيين‌ يك‌ يا چند  ويژگي‌  (3-5-1) برطبق‌ يك‌  روش‌ اجرايي‌  (3-4-8)

3-8-4 تصديق‌ Verification

تأييد از طريق‌ فراهم‌ آوردن‌  شواهد عيني‌  (3-8-1) در مورد اينكه‌  الزامات‌ و يا خواسته‌هاي‌  (3-1-2) مشخص‌ شده‌ برآورده‌ شده‌اند.

يادآوري‌ 1 - اصطلاح‌ "تصديق‌ شده‌" به‌منظور مشخص‌كردن‌ وضعيت‌ مربوطه‌ (پس‌ از تصديق‌) بكار مي‌رود.

يادآوري‌ 2 - تأييد مي‌تواند شامل‌ فعاليت‌هايي‌ باشد از قبيل‌: -  انجام‌ محاسبات‌ به‌ روش‌هاي‌ ديگر

-  مقايسه‌  مشخصات‌  (3-7-3) يك‌ طراحي‌ جديد با مشخصات‌ طراحي‌هاي‌

-مشابه‌ كه‌ درستي‌آنها به‌ اثبات‌ رسيده‌ است‌.

- انجام‌  آزمون‌ها  (3-8-3) و اثبات‌ از طريق‌ نشان‌ دادن‌ و بازنگري‌ مدارك‌ پيش‌ از صدور.

- صحـه‌ گذاري‌ Validation

تأييد از طريق‌ فراهم‌ آوردن‌  شواهد عيني‌  (3-8-1) در مورد اينكه‌  الزامات‌ و يا خواسته‌ها  (3-1-2) براي‌ استفاده‌ مورد نظر يا كاربرد خاص‌ برآورده‌ شده‌اند.

يادآوري‌ 1 - اصطلاح‌  "صحه‌گذاري‌ شده‌" به‌ منظور مشخص‌ كردن‌ وضعيت‌ مربوطه‌ (پس‌ از صحه‌گذاري‌) به‌كار مي‌رود.

يادآوري‌ 2 - شرايط‌ استفاده‌ مي‌تواند واقعي‌ يا شبيه‌سازي‌ شده‌ باشد.

3-8-6 فرايند اثبات‌ شرايط‌  Qualification Process

فرايند  (3-4-1) اثبات‌ قابليت‌ برآورده‌ كردن‌  الزامات‌ و يا خواسته‌هاي‌  (3-1-2) مشخص‌ شده‌.

يادآوري‌ 1 - اصطلاح‌  "واجد شرايط‌"  براي‌ مشخص‌ كردن‌ وضعيت‌ مربوطه‌ بكار مي‌رود.

يادآوري‌ 2 - اثبات‌ شرايط‌مي‌تواندمرتبط‌به‌اشخاص‌،محصولات(3-4-2)،فرايندهاياسيستم‌ها(3-2-1)باشد.

مثال‌ :  فرايند اثبات‌ شرايط‌ مميز، فرايند اثبات‌ شرايط‌ مواد.

3-8-7 بـازنگـري‌  Review

فعاليتي‌ جهت‌ تعيين‌ مناسب‌ بودن‌، كفايت‌ و  اثربخشي‌  (3-2-14) موضوع‌ تحت‌ بررسي‌ براي‌ دستيابي‌ به‌ اهداف‌ تعيين‌ شده‌.

يادآوري‌ - بازنگري‌ مي‌تواند تعيين‌  كارايي‌  (3-2-15) را نيز شامل‌ گردد.

مثال‌:  بازنگري‌ مديريت‌، بازنگري‌ طراحي‌ و تكوين‌، بازنگري‌ خواسته‌هاي‌ مشتري‌ و بازنگري‌ عدم‌ انطباق‌.

 

3-9 اصطلاحات‌ مربوط‌ به‌ مميزي‌  Terms related to audit

يادآوري‌ - اصطلاحات‌ و تعاريف‌ ذكر شده‌ در بند 3-9 با توجه‌ به‌ پيش‌بيني‌ انتشار استاندارد ايزو 19011 تهيه‌ شده‌اند و بنابراين‌ ممكن‌ است‌ در آن‌ استاندارد تغيير پيدا كنند.

3-9-1 مميزي‌  Audit

فرايندي‌ (3-4-1) نظام‌ يافته‌، مستقل‌ ومدون‌ به‌ منظوربدست‌ آوردن‌  شواهد مميزي‌  (3-9-4) و ارزيابي‌ آنها به‌ صورت‌ عيني‌ جهت‌ تعيين‌ ميزاني‌ كه‌  معيارهاي‌ مميزي‌  (3-9-3) برآورده‌ مي‌شوند.

يادآوري- مميزي‌هاي‌داخلي‌كه گاهي"مميزي‌ شخص‌ اول‌"ناميده‌ مي‌شود،توسط‌ خود سازمان‌ (3-3-1) يا از جانب‌ آن‌ براي‌ مقاصد داخلي‌ انجام‌ مي‌گيرد و مي‌تواند مبنايي‌ براي‌ خود اظهاري‌ سازمان‌ در مورد  انطباق‌  (3-6-1) باشد.

- "مميزي‌هاي‌ بيروني‌" آنچه‌ را كه‌ عموماً مميزي‌  "شخص‌ دوم‌" يا "شخص‌ ثالث‌"  مي‌نامند، دربرمي‌گيرد.

- مميزي‌هاي‌ "شخص‌ دوم‌" توسط‌ طرف‌هايي‌ كه‌ در مورد سازمان‌ ذي‌نفع‌ هستند، از قبيل‌    

- مشتريان‌ يا از جانب‌ آنها توسط‌ ساير اشخاص‌ انجام‌ مي‌گيرد.

- مميزي‌هاي‌ "شخص‌ ثالث‌" توسط‌ سازمان‌هاي‌ مستقل‌ بيروني‌ انجام‌ مي‌گيرد. اين‌ سازمان‌هاانطباق‌ با الزاماتي‌ از قبيل‌ الزامات‌ استاندارد ايران‌ - ايزو 9001 و ايران‌ - ايزو  14001  را گواهي‌ يا ثبت‌ مي‌كنند.

هنگامي‌ كه‌ سيستم‌هاي‌ مديريت‌  (3-2-2) كيفيت‌ و زيست‌محيطي‌ با هم‌ مورد مميزي‌ قرار مي‌گيرند، آن‌ را  "مميزي‌ تلفيقي‌"  مي‌نامند.

هنگامي‌ كه‌ دو يا چند سازمان‌ مميزي‌ كننده‌ در انجام‌ مشترك‌ مميزي‌ يك‌ مميزي‌ شونده‌(3-9-8) همكاري‌ مي‌كنند، آن‌ را "مميزي‌ مشترك‌" مي‌نامند.

 

3-9-2 برنامه‌ مميزي‌  Audit Programme

مجموعه‌اي‌ از يك‌ يا چند  مميزي‌ (3-9-1) برنامه‌ريزي‌ شده‌ براي‌ محدوده‌ زماني‌ مشخص‌ و براي‌ دست‌يابي‌  به‌ هدفي‌ خاص‌.

3-9-3 معيارهاي‌ مميزي‌  Audit Criteria 

مجموعه‌اي‌ از خط‌مشي‌ها،  روش‌هاي‌ اجرايي‌  (3-4-5) يا  الزامات‌ و يا خواسته‌هايي‌  (3-1-2) كه‌ به‌ عنوان‌ مرجع‌ مورد استفاده‌ واقع‌ مي‌شود.

 

3-9-4 شواهد مميزي‌  Audit evidence

سوابق‌  (3-7-6)، شرح‌ ماوقع‌ يا ساير  اطلاعات‌  (3-7-1) كه‌ به‌  معيارهاي‌ مميزي‌  (3-9-3) مربوط‌ و قابل‌ تصديق‌ باشند.

يادآوري‌ - شواهد مميزي‌ مي‌تواند كيفي‌ يا كمّي‌ باشد.

3-9-5 يافته‌هاي‌ مميزي‌  Audit Findings

نتايج‌ حاصل‌ از ارزيابي‌  شواهد مميزي (3-9-4) گردآوري‌ شده‌ در مقايسه بامعيارهاي‌ مميزي‌  (3-9-3)

يادآوري‌ - يافته‌هاي‌ مميزي‌ مي‌تواند انطباق‌ يا عدم‌ انطباق‌ با معيارهاي‌ مميزي‌ يا فرصت‌هاي‌ بهبود را مشخص‌ كند.

3-9-6 نتيجه‌ نهايي‌ مميزي‌ Audit Conclusion 

ماحصل‌ يك‌  مميزي‌  (3-9-1)، فراهم‌ شده‌ به‌ وسيله‌  تيم‌ مميزي‌  (3-9-10) بعد از درنظر گرفتن‌ اهداف‌ مميزي‌ و كليه‌  يافته‌هاي‌ مميزي‌  (3-9-5)

3-9-7 كارفرماي‌ مميزي‌ Audit Client

سازمان‌  (3-3-1) يا شخص‌ درخواست‌ كننده‌  مميزي‌  (3-9-1).

3-9-8 مميزي‌ شونده‌ Auditee سازمان‌  (3-3-1) مورد مميزي‌.

3-9-9 مميــز Auditor شخص‌ داراي‌ شايستگي‌ (3-9-12) جهت‌ انجام‌ مميزي‌تيم‌ مميـزي‌ Audit Team

يك‌ يا چند  مميز  (3-9-9) كه‌ يك‌  مميزي‌  (3-9-1) را انجام‌ مي‌دهند.

يادآوري‌ 1 - يك‌ مميز از بين‌ تيم‌ مميزي‌ معمولاً بعنوان‌ رهبر تيم‌ مميزي‌ منصوب‌ مي‌شود.

يادآوري‌ 2 - تيم‌ مميزي‌ مي‌تواند مميزان‌ درحال‌ آموزش‌ و در صورت‌ لزوم‌،  كارشناسان‌ فني‌ (3-9-11) را نيز شامل‌ گردد.

يادآوري‌ 3 - ناظراني‌ مي‌توانند تيم‌ مميزي‌ را همراهي‌ كنند ولي‌ آنها بعنوان‌ عضوي‌ از تيم‌ عمل‌ نمي‌كنند.

3-9-11 كارشناس‌ فني‌  Technical Expert

>  مميزي‌  <  شخصي‌ كه‌ دانش‌ يا تخصص‌ معيني‌ را در زمينه‌ مورد مميزي‌ ارايه‌ مي‌نمايد.

يادآوري‌ 1 - دانش‌ يا تخصص‌ معين‌ شامل‌ دانش‌ يا تخصص‌ در مورد  سازمان‌ (3-3-1)،  فرايند (3-4-1) يا فعاليت‌ مورد مميزي‌ و همچنين‌ راهنمايي‌ زباني‌ يا فرهنگي‌ مي‌گردد.

يادآوري‌ 2 - كارشناس‌ فني‌ به‌ عنوان‌  مميز  (3-9-9) در  تيم‌ مميزي‌  (3-9-10) عمل‌ نمي‌كند.

3-9-12 شايستگي‌  Competence توانايي‌ به‌ اثبات‌ رسيده‌ در بكارگيري‌ دانش‌ و مهارت‌ها.

 

3-10 اصطلاحات‌ مربوط‌ به‌ تضمين‌ كيفيت‌ در مورد فرايندهاي‌ اندازه‌گيري‌

Terms related to quality sassurance for measurement processe

 

يادآوري‌ - اصطلاحات‌ و تعاريف‌ ذكر شده‌ در بند 3-10  با توجه‌ به‌ پيش‌بيني‌ انتشار استاندارد بين‌المللي‌ ايزو 10012 تهيه‌ شده‌اند و بنابراين‌ ممكن‌ است‌ در آن‌ استاندارد تغيير يابند.

 

3-10-1 سيستم‌ كنترل‌ اندازه‌گيري‌ Measurment Control System

مجموعه‌اي‌ از عناصر مرتبط‌ بهم‌ يا متعامل‌ مورد نياز جهت‌ دستيابي‌ به‌  تأييد اندازه‌شناختي‌  (3-10-3) و كنترل‌ مستمر  فرايندهاي‌ اندازه‌گيري‌  (3-10-2)

 

3-10-2 فرايند اندازه‌گيري‌ Measurment Process

مجموعه‌اي‌ از عمليات‌ به‌ منظور تعيين‌ مقدار يك‌ كميت‌.

 

3-10-3 تأييد اندازه‌شناختي‌  Metrological Confirmation

مجموعه‌اي‌ از عمليات‌ مورد نياز جهت‌ حصول‌ اطمينان‌ از اينكه‌  تجهيزات‌ اندازه‌گيري‌(3-10-4) منطبق‌ با الزامات‌ و يا خواسته‌ها  (3-1-2) براي‌ كاربرد مورد نظر هستند.

يادآوري‌ 1 - تأييد اندازه‌شناختي‌ معمولاً شامل‌ كاليبراسيون‌ يا  تصديق‌  (3-8-4)، هر نوع‌ تنظيم‌ يا  تعمير (3-6-9) لازم‌ و كاليبراسيون‌ مجدد بعدي‌، مقايسه‌ با الزامات‌ اندازه‌شناختي‌ براي‌ استفاده مورد نظر از تجهيزات‌ و هر نوع‌ برچسب‌گذاري‌ و مهر و موم‌ كردن‌ مورد نياز مي‌گردد.

يادآوري‌ 2 - تأييد اندازه‌شناختي‌ حاصل‌ نمي‌شود مگر آنكه‌ مناسب‌ بودن‌ تجهيزات‌ براي‌ استفاده‌ مورد نظر به‌ اثبات‌ رسيده‌ و مدون‌ گردد.

يادآوري‌ 3 - الزامات‌ براي‌ استفاده‌ مورد نظر شامل‌ مواردي‌ از قبيل‌ گستره‌، تفكيك‌پذيري‌، حداكثر خطاهاي‌ مجاز و غيره‌ مي‌گردد.

يادآوري‌ 4 - الزامات‌ مربوط‌ به‌ تأييد اندازه‌شناختي‌ معمولاً مجزا از الزامات‌ و يا خواسته‌هاي‌ مربوط‌ به محصول‌ بوده‌ و در اين‌ الزامات‌ مشخص‌ نمي‌گردد.

 

3-10-4 تجهيزات‌ اندازه‌گيري‌ Measuring Equipment

ابزار اندازه‌گيري‌، نرم‌افزار، برسنج‌، مواد مرجع‌ و يا وسايل‌ كمكي‌ يا تركيبي‌ از آنها كه‌ براي‌ تحقق‌  فرايند اندازه‌گيري‌  (3-10-2) لازم‌ هستند.

3-10-5 ويژگي‌ اندازه‌شناختي‌  Metrological Characteristic

خصوصيتي‌ متمايز كننده‌ كه‌ ممكن‌ است‌ بر نتايج‌ اندازه‌گيري‌ تأثير گذارد.

يادآوري‌ 1 - تجهيزات‌ اندازه‌گيري‌  (3-10-4) معمولاً داراي‌ چندين‌ ويژگي‌ اندازه‌شناختي‌ هستند.

يادآوري‌ 2 - ويژگي‌هاي‌ اندازه‌شناختي‌ ممكن‌ است‌ مورد كاليبراسيون‌ قرار گيرند.

 

3-10-6 حوزه‌ فعاليت‌ اندازه‌شناختي‌ Metrological Function

حوزه‌ فعاليت‌ بامسؤوليت‌ سازماني‌ براي‌ تعيين‌ و اجراي‌  سيستم‌ كنترل‌ اندازه‌گيري‌  (3-10-1)

 

+ نوشته شده در  یکشنبه دوازدهم تیر 1390ساعت 17:55  توسط فرشید اشتری  |